Zawsze z Tobą Opiekun Medyczny

Prace Problemowe

ANATOMIA

Budowa, fizjologia i patologia skóry. Dlaczego znajomość skóry jest ważna w pracy opiekuna medycznego?

I. Budowa skóry


Skóra jest największym narządem ludzkiego ciała. U osoby dorosłej jej powierzchnia wynosi ok. 2m2, waży 3 kg i ma średnio 3mm grubości.W budowie anatomicznej skóry wyróżniamy: naskórek, skórę właściwą oraz tkankę podskórną. Poza tym zawiera przydatki (gruczoły łojowe, potowe, mieszki włosowe), naczynia krwionośne i chłonne oraz zakończenia nerwowe).


Naskórek – jest najbardziej zewnętrzną warstwą skóry, składającą się z komórek ściśle przylegających do siebie (keranocytów), ułożonych w zachodzące na siebie warstwy. Dzięki temu skóra ma możliwość zmiany kształtu podczas wykonywania ruchów. Warstwy nabłonka płaskiego, które tworzą naskórek łączą się ze skórą właściwą poprze brodawki skórne. Komórki te stale powstają w czynnych podziałowo, najgłębszych warstwach rozrodczych naskórka: podstawnej i kolczystej, ziarnistej i rogowej.
Warstwa podstawna zbudowana jest z jednego pokładu komórek, o wydłużonych, silnie zasadochłonnych jądrach, z licznymi figurami podziału, stanowi warstwę rozrodczą. W niej znajdują się melanocyty wytwarzające barwnik skóry, który jest odpowiedzialny za ochronę materiału genetycznego głębiej położonych komórek przed promieniowaniem słonecznym.
Warstwa kolczysta zbudowana z 5 do 15 warstw wielobocznych komórek, które połączone są ze sobą za pomocą desmosomów i ulegają spłaszczeniu w kierunku powierzchni skóry. Pomiędzy komórkami w tzw. przestrzeniach międzykomórkowych krąży chłonka która spełnia role odżywczą, gdyż naskórek pobawiony jest naczyń krwionośnych. Z warstwą podstawną stanowi część żywą naskórka. 

- Warstwa ziarnista składa się z kilku szeregów spłaszczonych komórek wrzecionowatego kształtu, w których rozpoczyna się właściwy proces keratynizacji. Zawierają one zasadochłonne ziarnistości keratohialiny będące ważnym produktem pośrednim w procesie wytwarzania białka keratynowego oraz ziarnistości lipidowe będące prekursorem lipidów warstwy rogowej.
Warstwa rogowa jest to zewnętrzna część naskórka, która został utworzona w procesie keratynizacji, składająca się z ok. 20 rzędów komórek pozbawionych jąder otoczonych szeregach, w górnych zaś ulegających ciągłemu złuszczaniu. Istotą keratynizacji jest stopniowa utrata funkcji życiowych komórek oraz przemiany związków białkowych (lipidowych, filagrynowych), przy udziale wewnątrz i zewnątrz komórkowych enzymów.


Skóra właściwa zbudowane jest z mocnej tkanki łącznej poprzetykanej naczyniami włosowatymi. W graniczącej z naskórkiem warstwie brodawkowej występują fibrocyty, które wytwarzają włókna oraz komórki układu odpornościowego: histiocyty, komórki tuczne, limfocyty. Komórki tkanki łącznej w skórze właściwej to: fibrocyty i fibroblasty (wytwarzające kolagen). Skóra jest odżywiana przez rozległą sieć małych naczyń krwionośnych, które dostarczają tlen, substancje odżywcze, hormony regulujące jej wzrost i metabolizm. Skóra nie może być odżywiana z zewnątrz.


Tłuszczowa tkanka podskórna składa się ze zrazików tłuszczowych. W przestrzeniach między zrazikowych zawarte są części wydzielnicze gruczołów potowych, naczynia krwionośne i włókna nerwowe.


Przydatki skórne
Do tworów dodatkowych skóry zaliczamy: gruczoły potowe, gruczoły łojowe, włosy i paznokcie.
gruczoły łojowe – maja ścisły związek z mieszkami włosowymi, należą do gruczołów, w których proces wytwarzania łoju łączy się ze zniszczeniem komórek wydzielniczych, które zostają odtworzone przez warstwę rozrodczą. czynność tych gruczołów podlega wpływom hormonalnym.
gruczoły potowe – dzielą się na dwa typy:
- gruczoły ekranowe, Są one rozmieszczone w obrębie całego ciała (poza małżowinami usznymi, granicą skóry i błon śluzowych). Najwięcej ich występuje okolicach dołów pachowych, powierzchni rąk i podeszew, nosa, czoła.
- gruczoły apokryfowe –stanowią część jednostki, która dodatkowo składa się z włosa oraz gruczołu łojowego. Są rozmieszczone w okolicach dołów pachowych, pępka, brodawek sutkowych, wzgórka łonowego i odbytu. Zaczynają wytwarzać pot pod wpływem hormonów płciowych.

II. Fizjologia skóry


Skóra spełnia ważne funkcje dla całego ustroju, osłaniając narządy wewnętrzne przed wpływami środowiska zewnętrznego, utrzymuje równowagę między ustrojem i otoczeniem. Spełnia poważną rolę:
- jej podstawowe znaczenie polega na ochronie organizmu przed szkodliwymi czynnikami fizycznymi (ciepło, zimno, promienie UV), biologicznymi ( bakteria, wirusy, grzyby chorobotwórcze) i chemicznymi,
- w regulacji cieplnej – dzięki skórnemu przepływowi krwi i kontroli ilości wydzielanego potu,
- w czynności wydzielniczej i regulacji równowagi wodno-oddechowej,
- w czynności resorpcyjnej (wchłanianie poprzez skórę),
- jako narząd czucia
- jest miejscem produkcji witaminy D oraz metabolizmu wielu substancji: białek, lipidów i węglowodanów,
- w procesach odpornościowych ustroju.
Z jednej strony skóra zapobiega utracie wody z organizmu do środowiska, z drugiej zaś chroni ustrój przed przedostawaniem się różnych substancji, które wchodzą z nią w kontakt. Ma to szczególne znaczenie w obecnych warunkach, w miarę postępującej chemizacji życia i wzrostu zanieczyszczeń środowiska człowieka. W związku z tym dochodzi do narażenia skóry ludzkiej na różne szkodliwe czynniki o działaniu toksycznym lub alergicznym. Występują także czynniki, które powodują zaburzenia równowagi ze środowiskiem, w którym znajduje się organizm.

III. Patologia skóry


Podział chorób skóry
Choroby skóry dzielimy na bakteryjne, grzybicze, pasożytnicze, wirusowe, autoimmunologiczne, alergiczne, uwarunkowane genetycznie, wywołane czynnikami fizykalnymi, zawodowe, osutki polekowe.
Ze względu na charakter wykwitów pierwotnych lub typ zmian skórnych wyróżnia się dermatozy: rumieniowe, rumieniowo-złuszczające, grudkowe, choroby pęcherzowe, łuszczycę i choroby łuszczycopodobne.
Ze względu na charakterystyczny obraz mikroskopowy zostały wyodrębnione ziarniniaki, nowotwory złośliwe, chłoniaki. Ze względu na skłonność do zajmowania poszczególnych struktur wyróżniono: choroby błon śluzowych, choroby naczyniowe skóry, zaburzenia barwnikowe, choroby gruczołów potowych, łojowych, włosów i paznokci. Ponadto, ze względu na częstość występowania typowych zmian skórnych zależnych od chorób narządów wewnętrznych wyodrębniono: rewelatory nowotworowe (czyli zmiany skórne towarzyszące nowotworowi narządów wewnętrznych), zmiany skórne towarzyszące chorobom metabolicznym (np. hiperlipidozom lub cukrzycy), zaburzeniom endokrynologicznym (np. chorobom tarczycy lub nadnerczy) oraz innym chorobom wewnętrznym.
Choroby bakteryjne

Ropne choroby skóry są wywołane głównie przez gronkowce, paciorkowce oraz zakażenia mieszane. Zakażenia gronkowcowe obejmują zapalenia mieszków włosowych, figówkę, czyraki, ropnie mnogie pach, ropnie mnogie niemowląt, liszajec pęcherzowy noworodków - zapalenie pęcherzowe i złuszczające skóry noworodków. Głównym zakażeniem paciorkowcowym jest róża. Mieszane zakażenia to liszajec zakaźny, niesztowica, piodermia przewlekła, zapalenie mieszków włosowych (tzw. gram-ujemne). Inne choroby bakteryjne skóry to różyca, łupież rumieniowy, promienica i boreliozy takie jak: rumień przewlekły pełzający, lymphocytoma, zanikowe zapalenie skóry kończyn. Promienica i boreliozy zostały włączone do grupy chorób bakteryjnych stosunkowo niedawno. Prątki wywołują gruźlicę skóry, a choroba ta ze względu na charakterystyczny obraz histologiczny należy do zapaleń swoistych. Badania dodatkowe potwierdzające rozpoznanie w chorobach wywołanych przez bakterie to: posiewy bakteriologiczne, antybiogram, badania serologiczne i w przypadku gruźlicy - badanie histologiczne i próba tuberkulinowa (stwierdzająca zakażenie gruźlicą).
Grzybice
Grzybice wywoływane są głównie przez dermatofity, drożdżaki, grzyby drożdżopodobne i pleśniowce, które powodują choroby naskórka, włosów, paznokci i błon śluzowych. Znaczenie rozstrzygające ma badanie mikologiczne.
Choroby pasożytnicze
Choroby pasożytnicze to wszawica głowowa, odzieżowa, łonowa, świerzb i nużyca. O rozpoznaniu decyduje znalezienie pasożyta lub jego jaj.
Choroby wirusowe
Najczęstszymi chorobami wirusowymi są choroby należące do grupy opryszczek (opryszczka zwykła, półpasiec, ospa wietrzna), brodawki skórne i kłykciny kończyste, mięczak zakaźny, choroby należące do grupy ospy (guzy dojarek i krowianka przeszczepiona), a także pryszczyca oraz zakażenie retrowirusem HIV. Rozpoznanie tych chorób opiera się na wyglądzie klinicznym zmian i badaniu histologicznym i cytologicznym. Niekiedy wykonuje się badania dodatkowe z zakresu wirusologii i biologi molekularnej.
Choroby pęcherzowe
Spośród chorób pęcherzowych o podłożu autoimmunologicznym należy wymienić pęcherzyce: zwykłą, bujającą, liściastą, rumieniowatą, opryszczkowatą, IgA, akantolityczną chorobę typu rumienia obrączkowatego, pęcherzycę paraneoplastyczną, pemfigoid, opryszczki ciężarnych, pemfigoid bliznowaciejący, nabyte pęcherzowe oddalenie się naskórka, zapalenie opryszczkowate skóry, linijną IgA dermatozę pęcherzową. O rozpoznaniu tych chorób decydują badania immunologiczne wycinków skóry i surowicy krwi.
Choroby tkanki łącznej
Choroby tkanki łącznej w dermatologii obejmują układowy, podostry i przewlekły liszaj (toczeń) rumieniowaty, zespół antykardiolipidowy, zespół Sneddona, twardzinę układową, twardzinę ograniczoną, eozynofilowe zapalenie powięzi, zapalenie skórno-mięśniowe i zespoły nakładania oraz guzkowe zapalenie tętnic. O rozpoznaniu decydują najczęściej badania immunologiczne surowicy na obecność przeciwciał oraz badania immunohistochemiczne wycinków skóry.
Choroby alergiczne
Choroby alergiczne skóry obejmują kilka różnych grup zaburzeń o odmiennych mechanizmach patogenetycznych: pokrzywkę, kontaktowe zapalenie skóry, inne odmiany wyprysku oraz atopowe zapalenie skóry. O rozpoznaniu przyczynowym decydują testy alergiczne in vivo (bezpośrednio na pacjencie) i in vitro (na materiale pobranym od pacjenta).
Fotodermatozy
Fotodermatozy obejmują nabyte o nieustalonej przyczynie choroby skóry takie jak: wielopostaciowe osutki świetlne, pokrzywka słoneczna, przewlekłe zmiany posłoneczne, fotodermatozy uwarunkowane genetycznie, odczyny fototoksyczne i fotoalergiczne oraz dermatozy, w których światło słoneczne jest czynnikiem zaostrzającym lub wyzwalającym zmiany skórne. Głównymi badaniami mającymi znaczenie diagnostyczne są próby świetlne i tzw. testy fotoalergiczne.
Nowotwory skóry

Nowotwory złośliwe skóry to raki podstawno- i kolczysto komórkowe, choroba Bowena, Queyrata, Pageta, czerniaki, chłoniaki, z których najczęściej spotyka się ziarniniak grzybiasty. Nowotwory łagodne obejmują całą grupę włókniaków, naczyniaków, mięśniaków, bliznowiec i inne. Raki mogą być poprzedzone stanami przedrakowymi: rogowaceniem słonecznym, leukoplakią czy rogiem skóry. Rozstrzygające znaczenia ma badanie histopatologiczne, niekiedy immunomorfologiczne, a nawet biologicznomolekularne.

Choroby przenoszone drogą płciową
Do chorób tych zalicza się kiłę, rzeżączkę, wrzód weneryczny, nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej, ziarnicę weneryczną pachwin, ziarniniak weneryczny i zespół nabytego upośledzenia odporności (AIDS). Oprócz chorób przenoszonych typowo drogą płciową, zwanych do niedawna chorobami wenerycznymi, drogą tą można przenosić również inne choroby zakaźne i pasożytnicze. Należą do nich: kłykciny kończyste, zakażenia wywołane rzęsistkiem pochwowym, zakażenia drożdżakowe narządów płciowych, opryszczki narządów płciowych, świerzb, wszawica łonowa i inne. Diagnostyka laboratoryjna chorób przenoszonych drogą płciową obejmuje badanie bakteriologiczne bezpośrednie, hodowle, metody serologiczne i immunoenzymatyczne.

Badania bezpośrednie bakteriologiczne polegają na pobieraniu materiału ze zmiany chorobowej i poszukiwaniu w nim drobnoustrojów. W przypadku podejrzenia rzeżączki lub nierzeżączkowego zapalenia dolnych dróg moczowo-płciowych (NGU) materiał pobiera się z cewki moczowej od mężczyzny, z cewki moczowej lub z szyjki macicy od kobiet. Przygotowanie do badania polega na obmyciu i opłukaniu wodą lub roztworem wodnym 0,9% chlorku sodu miejsca z którego wydobywa się wydzielina. Badanie jest praktycznie bezbolesne i nie daje żadnych powikłań. Z materiału można wykonać również posiew (hodowlę bakterii na sztucznym podłożu). Wynik badania bezpośredniego można uzyskać tego samego dnia, a wynik posiewu po 48 godzinach.

Badanie bezpośrednie bakteriologiczne w kierunku kiły polega na poszukiwaniu krętka bladego w materiale pobranym od pacjenta. Materiał można pobrać ezą (cienkim, jałowym drucikiem zakończonym pętelką z oczkiem) z owrzodzenia na narządach płciowych lub innego miejsca po odmoczeniu powierzchni przez 20-30 minut roztworem wodnym 0,9% chlorku sodu. W badaniu poszukuje się krętków bladych przy pomocy specjalnego mikroskopu z ciemnym polem widzenia. Niekiedy materiał do badania pobiera się z węzła chłonnego. Przed nakłuciem skórę nad badanym węzłem wyjaławia się jodyną lub innym odpowiednim środkiem. Powiększony zwykle węzeł nakłuwa się igłą ze strzykawką, wstrzykuje się kilka kropel roztworu soli fizjologicznej, a następnie aspiruje zawartość węzła i przenosi na szkiełko podstawowe. Tak jak poprzednio, krętki blade poszukuje się w mikroskopie, w ciemnym polu widzenia

Choroby skóry mogą być bardzo uciążliwe dla osoby nimi dotknięte. To bardzo ważne, aby w przypadku jakichkolwiek objawów skonsultować się z lekarzem.
Trądzik to choroba skóry, w której występują charakterystyczne krosty z białymi lub czarnymi czubkami. Pojawiają się na twarzy, szyi, ramionach i plecach. Choroba ta najczęściej dotyka młodzież w okresie dojrzewania, ale występuje czasem u ludzi w wieku dorosłym. Choroba ta jest wynikiem zablokowania przewodów wyprowadzających gruczołów łojowych, które znajdują się pod skórą, zalegającą w nich wydzieliną i bakteriami.
Atopowe zapalenie skóry - choroba ta objawia się już w wieku dziecięcym w postaci silnego łuszczenia się skóry, wysypki w okolicach łokci i kolan oraz uporczywego swędzenia skóry. Choroba ta spowodowana jest przez genetycznie uwarunkowaną nieprawidłową reakcję immunologiczną organizmu.
Czerniak to choroba nowotworowa skóry wywodząca się z komórek barwnikowych. Choroba ta cechuje się dużą złośliwością i może powodować przerzuty do innych narządów. Główną przyczyną jej powstawania jest nadmierna ekspozycja na słońce oraz częste oparzenia słoneczne w dzieciństwie.

Bibliografia:
1. Dermatologia i wenerologia dla pielęgniarek p. red. E. Krajewskiej-Kułak. Seria podręczników dla studentów studiów pielęgniarskich, Wyd. CZELEJ, Lublin 2006.
2. Choroby skóry – dla studentów medycyny i lekarzy, St. jabłońska, T. Chorzelski. Wyd. Lekarskie PZWL Warszawa 1994.
3. Domowy Poradnik Medyczny , D. R. Powell, Wyd. „Bis”, Warszawa 2002.
4. Podręczna Encyklopedia Zdrowia pod kier. G. Jonderki, Wyd. Zysk i S-ka, Poznań 2002.
5. Rodzinna Encyklopedia Zdrowia, p. red. J. Fronczak, Wyd. Readers Digest , Warszawa 2003.
6. http://www.kolagenpolska.pl/skóra.html
7. http://www.zdrowie.med.pl/info.html
8. Opracowano na podstawie: prof. dr hab. med. W. Placek

Wybrane pojęcia z dermatologii "Encyklopedia Badań Medycznych" Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996.

ZDROWIE PUBLICZNE

Czynniki zagrażające zdrowiu człowieka

Każdy człowiek w środowisku pracy może być narażony na oddziaływanie różnorodnych czynników zagrażających jego zdrowiu i życiu. Ze względu na sposób ich oddziaływania na organizm ludzki czynniki te dzielimy na: niebezpieczne, szkodliwe lub uciążliwe. Zależnie od stężenia lub natężenia, czynniki uciążliwe mogą stać się szkodliwymi (zagrażającymi zdrowiu) lub niebezpiecznymi (zagrażającymi życiu).
W aspekcie ich natury, czynniki środowiska pracy dzieli się, zgodnie z obowiązującą
w normach klasyfikacją:
a) czynniki fizyczne – hałas, wibracja, promieniowanie (widzialne, podczerwone
i nadfioletowe, laserowe), promieniowanie jonizujące, pole elektromagnetyczne, pole elektrostatyczne
b) czynniki chemiczne – toksyczne, drażniące, żrące, uczulające, rakotwórcze, substancje upośledzające funkcje rozrodcze.
Czynniki te mogą oddziaływać na organizm człowieka przez drogi oddechowe, skórę oraz błony śluzowe i przewód pokarmowy.
c) czynniki biologiczne – mikroorganizmy roślinne i zwierzęce (bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki) oraz wytwarzanie przez nie toksyny i alergeny, makroorganizmy roślinne i zwierzęce;
d) biologiczne psychofizyczne – obciążenie fizyczne (statyczne i dynamiczne), np. praca instrumentariuszek i lekarzy chirurgów w bloku operacyjnym, obciążenie psychonerwowe np. praca zmianowa, praca na oddziale onkologicznym;
W celu profilaktycznej ochrony zdrowia pracownika pracodawca zobowiązany jest do zapewnienia organizacji pracy i stanowisk pracy, które będą zabezpieczone w przed wypadkami i oddziaływaniem szkodliwych i uciążliwych czynników.
Praca w szkodliwych warunkach stwarza możliwość wystąpienia niekorzystnych skutków dla zdrowia i życia człowieka, a prawdopodobieństwo wystąpienia tych następstw chorobowych nazywamy ryzykiem zawodowym. Jest ono związane z wykonywaną pracą wynika więc z narażenia pracownika na działanie czynników niebezpiecznych, szkodliwych
i uciążliwych występujących na stanowisku pracy.

Wyróżniamy:
Czynniki niebezpieczne, którego oddziaływanie może prowadzić do urazu lub innego istotnego natychmiastowego pogorszenia stanu zdrowia człowieka bądź nawet śmierci.
Czynniki szkodliwe, są czynnikami, którego oddziaływanie może prowadzić
do pogorszenia stanu zdrowia człowieka.
Czynniki uciążliwe, utrudniają pracę lub przyczyniają się do obniżenia jego zdolności
do wykonywania pracy lub innej działalności, wpływają też na zmniejszenie wydajności.

 
Hałas - jest niekorzystnym czynnikiem wpływającym na zdrowie, jak i funkcjonowanie człowieka. Dotyka nie tylko narząd słuchu, ale oddziałuje negatywnie na ogólny stan jego zdrowia, mianowicie na jego psychikę i emocje oraz funkcjonowanie całego ciała. Wpływa negatywnie na możliwości porozumienia między ludźmi, pogarsza orientację
w terenie, prowadzi do pogorszenia warunków pracy oraz wypoczynku. Zanieczyszczenie hałasem to zanieczyszczenie spowodowane dużą emisją hałasu przez urządzenia mechaniczne np. maszyny budowlane, środki transportu – takie jak samoloty, samochody, głośniki nadające muzykę w miejscach publicznych, itp. Konsekwencją hałasu są również zaburzenia organiczne oraz agresja, depresja i inne.


Zanieczyszczenie powietrza – występowanie w atmosferze różnych substancji w takiej koncentracji i przez tak długi czas, że prowadzi do szkodliwych konsekwencji
dla zdrowia lub samopoczucia ludzi, dla organizmów żywych albo do uszkodzeń obiektów nieożywionych (np. przez korozję).


Smog - jest spowodowany głównie przez spaliny i pyłów, które dostają się do atmosfery. Może doprowadzić do lokalnego opadu kwaśnego deszczu. Skutki smogu
to przeważnie niszczenie elewacji budynków, pomników itp., gorsze samopoczucie, niższy poziom zdrowia mieszkańców, alergie oraz astmę. Miasta borykające się
z problemem smogu to np.: Tokio, Ateny, Los Angeles, Pekin.


Skażenia promieniotwórcze – to skażenie wody, gleby lub powietrza substancjami promieniotwórczymi powstałe przeważnie podczas awarii urządzeń jądrowych, wybuchu bomby atomowej itp.


Toksyczność – jest cechą związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek żywych, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże. Związki chemiczne mogą wywierać działanie toksyczne po wchłonięciu ich drogą doustną, oddechową lub po absorpcji przez skórę. Jest to działanie niepożądane wynikające z reakcji chemicznych, fizykochemicznych pomiędzy związkiem chemicznym, który wniknął do ustroju, a układem biologicznym (DNA, enzymy).


Promieniowanie laserowe - zagrożenia dotyczą przede wszystkim oczu i skóry. Obejmują one ekspozycje przypadkowe i krótkotrwałe. Należy jednak pamiętać, że ich nasilenie zależy również od natężenia promieniowania i długości fali.
Dla zapewnienia dostatecznie bezpiecznych warunków pracy z laserami biostymulacyjnymi wymagane jest, aby pacjent i personel zostali wyposażeni w okulary ochronne, których szkła posiadają selektywne filtry tłumiące dla długości fali promieniowania emitowanego przez laser. Mają one za zadanie tłumić promieniowanie lasera i jednocześnie dobrze przepuszczać promieniowanie z poza widmowego obszaru jego pracy tak, aby nie ograniczać dobrego widzenia.

Gazy toksyczne są stosowane w niektórych laserach, np.: fluor i chlor (lasery ekscymerowe); powstające podczas usuwania z lasera w sposób stanowiący zagrożenie dla ludzi. Zalicza się tu również wszelkiego rodzaju toksyczne opary powstające przy termicznym usuwaniu tkanki (chirurgia laserowa).


Czynniki biologiczne są to wszystkie drobnoustroje łącznie z mutantami, hodowlami komórkowymi i pasożytami wewnętrznymi człowieka, które mogą być przyczyną zakażenia, alergii lub innego działania toksycznego. Czynniki te zaklasyfikowano do
4 grup ryzyka w zależności od ich zdolności wywoływania zakażenia: Pracodawca, oprócz obowiązku informowania pracowników o zagrożeniu, jest zobligowany do podjęcia wszelkich możliwych działań w celu jego zminimalizowania.
Ocena ryzyka powinna być przeprowadzana regularnie, począwszy od 2 grupy. Według dyrektywy jednym z elementów ograniczenia ryzyka jest stosowanie zbiorowych środków ochronnych i indywidualnych, indywidualnych środków ochronnych.
Niektóre środki ochrony indywidualnej, np. odzież dla personelu bloku operacyjnego może mieć kontakt z ranami operacyjnymi a jej stosowanie powinno zminimalizować rozprzestrzeniania się czynników infekcyjnych do ran pacjenta.
W wyniku czego należy zapobiegać zakażeniom pooperacyjnym. Odzież przeznaczoną do stosowania przez personel medyczny na sali operacyjnej należy zaliczyć do wyrobów medycznych. Środki ochrony indywidualnej spełniające powinny zapewnić pacjentom, użytkownikom i osobom trzecim wysoki poziom ochrony oraz zmniejszyć narażenie personelu na krwiopochodne czynniki infekcyjne przenoszone przez krew
i płyny ustrojowe.


Czynniki psychofizyczne można podzielić na:
obciążenie fizyczne (praca fizyczna) - to obciążenie statyczne, wywołane długotrwałym napięciem mięśni spowodowane utrzymywaniem przez dłuższy czas ciała lub przedmiotów w tej samej, a zwłaszcza wymuszonej pozycji oraz obciążenie dynamiczne, związane z aktywnością ruchową podczas pracy.

obciążenie psychonerwowe - związane ze sposobem i warunkami odbierania informacji, ze sposobem i warunkami wykonywania zadań. Przeciążenie psychiki może powodować: złość, stany lękowe, pobudzenie, bóle głowy, bóle mięśniowe, trudności
z koncentracją, wyczerpanie psychiczne i fizyczne. Może prowadzić do owrzodzeń układu pokarmowego, nadciśnienia tętniczego, udaru mózgu, zawału, depresji i nerwic.

stres – jest w życiu człowieka stałym elementem, często prowadzi on
do niekorzystnych konsekwencji. Do tych konsekwencji zaliczamy:

- konsekwencje zdrowotne, 

- psychologiczne,
- behawioralne.
Możemy wymienić stresory, które najczęściej przyczyniają się do pogorszenia stanu zdrowia. Są to liczne przeciążania, nadmierna odpowiedzialność, a także brak kontroli.
Konsekwencje behawioralne to przede wszystkim pogorszenie efektywności pracy, pracownika . Ma on gorszą organizację pracy co może prowadzić do mniejszej wydajności.
Liczne badania wykazują, że stres w miejscu pracy powoduje zwiększoną liczbę wypadków na stanowisku pracy. Stres może być przyczyną gorszych relacji pracownika
z własną rodziną oraz kolegami, może prowadzić do nadużywania alkoholu oraz narkotyków. Pracownicy obarczeni stresem wykazują dużo większą skłonność do przemocy i agresji.
Zaburzenia zdrowia psychicznego i fizycznego oraz dolegliwości i choroby somatyczne to są konsekwencje stresu o charakterze zdrowotnym. Do najczęstszych chorób somatycznych zaliczamy: choroby układu krążenia, choroby wrzodowe, choroby skóry, cukrzyca.
Zdrowie jest przez każdego z nas odczuwane w codziennym życiu - w trakcie nauki, pracy, podróży, chorowania czy osiągania sukcesów.. Człowiek stanowi kryterium obiektywności ocen oraz formułowanych potencjałów zdrowia innych ludzi, gdyż to właśnie zachowania manifestowane przed innymi, wskazują na zdrowie lub jego brak. Zdrowie jest wartością nadrzędną. Stanowi istotny element decyzyjny, w oparciu o który dokonywany jest wybór zachowań będących składową stylu życia człowieka.. Dobro jakie jest posiadania zdrowia może też mobilizować do realizacji określonych zachowań, nadawać sens działaniu, ukierunkowywać i kształtować zakres podjętych czynności.

Bibliografia:
1. K. Kocka, Zdrowie Publiczne, Lublin 2002.
2. W. M. Zawiejski, (red.) Ocena Ryzyka Zawodowego – Podstawy Metodyczne, Warszawa 2008.
3.W. Seńczuk (red.): Toksykologia. Podręcznik dla studentów, lekarzy i farmaceutów Wydanie IV, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002.
4. Dyrektywa 2000/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 września 2000 r. w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie czynników biologicznych w miejscu pracy
5. Dyrektywa 93/42/EWG z dnia 14 czerwca 1993, przeniesiona do prawa polskiego na mocy Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.
6. Ogińska-Bulik, Stres Zawodowy w Zawodach Usług społecznych, Wyd. Difin , Warszawa, 2006.
7. Ogińska - Bulik, Psychologie stresu zawodowego, wykłady, Łódź 2011.
8. https://moodle.uni.lodz.pl
9. http://www.ciop.waw.pl
10. http://pl.wikipedia.org/wik
11. http://www.imp.gda.pl/

BHP

BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY NA STANOWISKU OPIEKUNA MEDYCZNEGO

Codzienna egzystencja człowieka związana jest z podejmowaniem różnych prac w celu zapewnienia podstawowych środków do życia. Poprzez pracę człowiek ma się przyczyniać do ciągłego rozwoju nauki i techniki, a także do nieustannego podnoszenia poziomu kulturalnego i moralnego społeczeństwa, w którym żyje jako członek braterskiej wspólnoty. Praca oznacza każdą działalność, jaką człowiek spełnia, bez względu na jej charakter i okoliczności. Praca wyróżnia człowieka wśród innych stworzeń, których działalności związanej z utrzymaniem życia nie można nazywać pracą. Tylko człowiek jest do niej zdolny i tylko człowiek ją wykonuje, wypełniając równocześnie pracą swoje bytowanie na ziemi. Wykonywanie pracy nosi na sobie szczególne znamię człowieka, znamię osoby która działa we wspólnocie osób - a znamię to stanowi jej wewnętrzną kwalifikację .
Na początku tego krótkiego wstępu o wartości samej pracy warto przybliżyć samo pojęcie higieny pracy, bowiem jest to nauka która zajmuje się zagadnieniami wpływu pracy na organizm człowieka oraz ukazuje sposoby ochrony zdrowia pracownika w miejscu i w czasie pracy. Higiena pracy wraz z fizjologią pracy jest podstawowym działem olbrzymiej gałęzi wiedzy, którą nazywamy medycyną pracy. Głównym celem badań, które podejmują higieniści i fizjolodzy pracy jest określenie różnic w reakcjach i zachowaniu się człowieka, który jest pod wpływem różnych rodzajów prac jak również różnych warunków środowiska, w których dana praca jest wykonywana. Ważna jest także znajomość danego pracownika chodzi oto, aby wsiąść pod uwagę jego umiejętności a także granice jego możliwości. Cel poznania pracownika służy nam do dostosowania pracy do danego człowieka.
Po zapoznaniu się z pojęciem higieną pracy możemy zatrzymać się nad wybranymi problemami dotyczącymi prawidłowego przestrzegania zasad bhp w miejscu pracy. Problem ten z punktu medycznego jest bardzo ważny bowiem od bezpiecznego wykonywania pracy zależy zdrowie pacjenta oraz danego pracownika.
Pierwszym zagadnieniem, którym się zajmiemy będzie próba odpowiedzenia na problem dotyczący zadań służby zdrowia, a konkretnie przyjrzymy się zadaniom jakie spoczywają na personelu służby zdrowia. Personel służby zdrowia jest zobowiązany do czynnego udziału w podnoszeniu warunków bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach. Współpraca ze służbą bhp w codziennej praktyce jest niezbędna, zwłaszcza gdy chodzi o analizę przyczyn wypadków oraz chorób, chodzi o organizowanie sposobów zapobiegania wypadkom i chorobom. Aby współpraca mogła przynieść oczekiwane owoce, trzeba mieć znajomość miejsca pracy. Znajomość ta ma obejmować nie tylko warunki środowiska pracy, ale również potrzebna jest znajomość używanych surowców, materiałów w miejscu pracy.
Do istotnych zadań personelu należy: właściwe zorganizowanie pierwszej pomocy w razie wypadku lub nagłego zachorowania, przeszkolenie odpowiednich osób oraz stały nadzór nad ich pracą, szerzenie oświaty zdrowotnej wśród pracowników, która obejmuje aktualne zagadnienia ochrony pracy na określonym stanowisku pracy, specjalne wymagania w zakresie bhp musza obowiązywać również w dziedzinie medycyny, przepisy muszą być przedmiotem szczegółowej analizy przed przystąpieniem do pracy .
Drugim problemem, który chcemy poruszyć to zasady higienicznego mycia rąk, dlaczego jest to bardzo ważne i dlaczego z taką częstotliwością powinniśmy myć ręce? Ręce myjemy nie tylko ze względów estetycznych, ale w celu zapobiegania rozwojowi i rozprzestrzenianiu się bakterii. Wyróżniamy dwie grupy bakterii: bakteryjna flora przejściowa, które są bardzo chorobotwórcze, usuwamy je za pomocą środków myjących, bakteryjna flora stała (osiadła), trudna do usunięcia i wysoko chorobotwórcza grupa bakterii znajdująca się w gruczołach potowych czyli w miejscach trudno dostępnych.
Higieniczne mycie rąk wg schematu Ayliffe’a .
Mycie rąk tą techniką powinno zająć około jednej minuty. Na każdym etapie należy wykonać pięć ruchów „tam i z powrotem” w celu dokładnego dotarcia
do miejsc pomijanych. Przed przystąpieniem do mycia rąk należy zdjąć biżuterie oraz wszelkie środki znajdujące się na paznokciach.
Kolejność mycia rąk:
1. Nanieść odpowiednią ilość środka do czyszczenia bądź mydła.
2. Pocieraj o siebie wewnętrznymi stronami dłoni oraz ich grzbietami.
3. Czyść boczne strony palców pocierając złożonymi dłońmi z rozszerzonymi palcami.
4. Pocieraj wnętrzem jednej dłoni o grzbiet drugiej a następnie zmień rękę.
5. Pod zgiętymi palcami dłoni pocieramy palcami górną powierzchnię palców.
6. Ściśnij kciuk dłoni i wykonuj obrotowe ruchy wokół kciuka a następnie zmień rękę.
7. Pocieraj okrężnie opuszkami jednej dłoni o wnętrze drugiej a następnie zmień rękę.
Kiedy należy myć ręce?
• po wyjściu z toalety;
• kiedy ręce miały kontakt z ziemią;
• przed dotykaniem żywności, przed posiłkiem, przed gotowaniem;
• po sprzątaniu i wyrzucaniu śmieci;
• po kontakcie z krwią, z wydalinami lub wydzielinami;
• po podaniu ręki dużej liczbie osób ;

Teraz pokrótce zajmiemy się czynnikami, które mają negatywny wpływ na pracownika. Pracodawca, który zdaje sobie sprawę wystąpienia niepożądanych skutków zdrowotnych w czasie wykonywanej pracy powinien zobowiązany jest zapoznać pracowników z ryzkiem zawodowym przed rozpoczęciem danej pracy.
Jakie to są czynniki? Do czynników szkodliwych i uciążliwych zaliczamy:
a) czynniki fizyczne – hałas, wibracja, promieniowanie (widzialne, podczerwone i nadfioletowe, laserowe), promieniowanie jonizujące, pole elektromagnetyczne, pole elektrostatyczne
b) czynniki chemiczne – toksyczne, drażniące, żrące, uczulające, rakotwórcze, substancje upośledzające funkcje rozrodcze.
Czynniki te mogą oddziaływać na organizm człowieka przez drogi oddechowe, skórę oraz błony śluzowe i przewód pokarmowy.
c) czynniki biologiczne – mikroorganizmy roślinne i zwierzęce (bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki) oraz wytwarzanie przez nie toksyny i alergeny, makroorganizmy roślinne i zwierzęce;
d) biologiczne psychofizyczne – obciążenie fizyczne (statyczne i dynamiczne), np. praca instrumentariuszek i lekarzy chirurgów w bloku operacyjnym, obciążenie psychonerwowe np. praca zmianowa, praca na oddziale onkologicznym;
e) W celu profilaktycznej ochrony zdrowia pracownika pracodawca zobowiązany jest do zapewnienia organizacji pracy i stanowisk pracy, który będzie zabezpieczał w przed wypadkami i oddziaływaniem czynników szkodliwych i uciążliwych .
Jakie zasady postępowania powinien stosować opiekun medyczny w celu zapobieganiu odleżyn u pacjenta?
Profilaktyka obejmuje:
• zachęcanie do samodzielnego ruchu, jeśli to niemożliwe to konieczna jest pomoc w częstej zmianie pozycji,
• regularna zmiana pozycji dostosowana do stanu i potrzeb pacjenta co dwie godziny (także w nocy); jeżeli nie posiadamy specjalnych podnośników, chorego powinny układać co najmniej dwie osoby, aby pacjent mógł czuć się bezpiecznie;
• należy unikać zanieczyszczeń skóry chorego kałem i moczem;
• stosowanie udogodnień i sprzętu przeciwodleżynowego;
• profilaktyka przykurczy - ruchy bierne ( wykonywane z pomocą opiekuna), zachęcanie do ruchów czynnych (samodzielnie przez chorego), odpowiednie ułożenie kończyn, tak aby nie pozostawały nadmiernie zgięte w stawach;
• skuteczne zwalczanie objawów choroby – bólu, wymiotów, duszności -
w miarę możliwości stosowania podkładów i pielucho majtek, które nie utrudniają dostępu powietrza
• stosowanie bielizny pościelowej i osobistej z materiałów naturalnych;
• stosowanie przylepców hipoalergicznych do mocowania opatrunków;
• w długotrwałej pozycji siedzącej (wózek inwalidzki) – koniecznie należy zastosować poduszki odleży nowe, zmiana pozycji co 30 minut, należy często unosić się na rękach;
• należy odpowiednio pielęgnować skórę chorego;
Każdy opiekun medyczny powinien znać powyższe zasady postępowania w celu zapobiegania odleżyn, ponieważ zawsze najwyższym dobrem jest zdrowie pacjenta oraz osoby, która mu towarzyszy przez prawidłową pielęgnacje .
W jaki sposób należy podnosić i układać chorego?
Nieuniknione jest kilkakrotne w ciągu dnia układanie chorego, np. gdy trzeba go posadzić na basen, gdy obsunął się z poduszek lub zwyczajnie jest mu niewygodnie. Wyróżniam ułożenia na plecach, z wysoko uniesionym tułowiem i na boku. Osoba niedoświadczona nie powinna sama podnosić pacjenta lub podciągać go w górę sama lecz powinna poprosić kogoś do pomocy. dwoje ludzi chwyta się za ręce pod kolanami chorego na wysokości kręgosłupa lędźwiowego. Wspólnymi siłami można chorego unieść i przesunąć wyżej w łóżku. Jeśli będzie taka sytuacja, że samemu trzeba to wykonać to najbezpieczniejsza jest metoda Thompsona. Wykonujemy następujące czynności:
• należy trzymać plecy wyprostowane i ugiąć nogi w kolanach. W ten sposób unikamy przeciążenia dysku międzykręgowego;
• większość pacjentów może pomóc przy podciąganiu, odpychając się stopami;
• w przypadku ciężko chorych pacjentów lub nieprzytomnych należy uklęknąć prawym kolanem na łóżku na wysokości biodra pacjenta i podeprzeć się lewą ręką w okolicy jego głowy. prawa ręką natomiast obejmujemy chorego i podciągamy w go w górę. następna możliwość to tak, że przenosimy nogi pacjenta poza krawędź łóżka i chwytamy go pod pachy, układając w odpowiednim położeniu, następnie należy przenieść nogi.


Jakie są zasady prawidłowego podnoszenia i dźwigania ciężarów?
Do zapobiegania uszkodzeniom czynnego i biernego aparatu ruchowego konieczna jest znajomość zasad prawidłowego podnoszenia i dźwigania ciężarów. Przy wykonywaniu tych czynności należy przestrzegać następujących reguł:
 Pozycja wyjściowa:
- pozycja wykroczna lub rozkroczna (zapewnia większą stateczność),

 Oddychanie
- przy podnoszeniu należy wykonać wdech i zatrzymać powietrze,
- w czasie dźwigania należy oddychać równomiernie,
- przy odstawieniu ciężaru należy wykonać oddech
 Obuwie: wygodne, zamknięte, odporne na ślizgania,
 Postawa
- plecy wyprostowane (kręgosłup jest równomiernie obciążony),
- kolana zgięte .
Wymień etapy bezpiecznego zdejmowania rękawic medycznych (wg Brown i Backwell):
1. „Palcem wskazującym i kciukiem jednej ręki należy chwycić rękawiczkę na drugiej ręce poniżej nadgarstka.
2. Zdjąć powoli rękawiczkę jednocześnie odwracając ją na drugą stronę.
3. Zgnieść ręką w rękawiczkę zdjętą z drugiej ręki.
4. Palec wskazujący reki bez rękawiczki wsunąć do środka rękawiczki na drugiej ręce.
5. Zdjąć rękawiczkę z drugiej dłoni wywracając ją w taki sposób, aby wewnętrzna (czysta) strona znajdowała się na zewnątrz.

Zasady profilaktyki nieswoistej zakażeń krwiopochodnych:
1. Każda krew i materiał nią zanieczyszczony SA potencjalnie zakaźne.
2. Każdego pacjenta należy traktować identycznie (jak potencjalnego nosiciela).
3. Używać rękawic przy kontakcie (lub prawdopodobnym kontakcie) z krwią, wydzielinami lub wydalinami.
4. zabronione jest dotykanie dłonią w rękawiczce nosa, oczu i ust.
5. Należy myć ręce przed założeniem rękawic i po ich zdjęciu.
6. Stanowisko pracy utrzymywać w porządku i czystości.
7. Nie wolno spożywać posiłków, używać kosmetyków i pipetować ustami na stanowisku pracy.
8. Stosować sprzęt zabezpieczający w trakcie zabiegów grożących rozpryskami płynów ustrojowych.
9. Po użyciu sprzęt zanieczyszczony natychmiast wkładać do pojemnika na odpady zakaźne znajdującego się bezwzględnie na stanowisku pracy.
10. Nie wolno opuszczać stanowiska pracy podczas wykonywania zabiegów grożących ryzkiem zakażenia” .

 

 


 

Bibliografia:

1. J. Paweł II, Laborem Exercens – O Pracy Ludzkiej, Wydawnictwo Wrocław 1996, s.3-4.
2. J. Leowski, C. W. Korczak, Higiena – Ochrona Zdrowia, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1984. s. 277.
3. J. Leowski, C. W. Korczak, Higiena – Ochrona Zdrowia, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1984. s. 288-229.
4. www.poloznictwo.cba.pl
5. K. Kocka, Zdrowie Publiczne, Lublin 2002, s.274-277.
6. D. Krzyżanowski, E. Śniechowska - Krzyżanowska, A. Fal, Przewlekle chory w domu. Poradnik dla Rodzin i Opiekunów, Fundacja Hospicyjna, Gdańsk 2010, s.165-166.
7. I. Fusgen, Starość pod opieką, Wydawnictwo W.A.B. Warszawa 1998, s.74-75.
8. O. Kirschnick, Pielęgniarstwo, Wydawnictwo Medyczne Urban &Partner Wrocław 1997, s. 25.
9. B. Bilski (red), Higiena Pracy w Pielęgniarstwie – Wybrane Zagadnienia, Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu. s. 52-53.

Zabiegi Higieniczno – Pielęgnacyjne i Opiekuńcze

Cele i zasady ścielenia łóżka pacjentowi

Problematyka starości coraz częściej staje się przedmiotem refleksji i badań
w odniesieniu do różnych dziedzin życia – spraw rodzinnych, społecznych, ekonomicznych, prawnych, światopoglądowych czy moralnych. zajmuje ona ważne miejsce w polityce społecznej na poziomie poszczególnych państw. Wzrasta także konieczność pogłębionej refleksji o charakterze personalistycznym, która dotyczy systemu wartości, sensu życia i śmierci, sensu cierpienia, godności osoby ludzkiej oraz prawa do życia. Odpowiedź na pytanie czym jest starość nie jest prosta. Trzeba tu wymieni czynniki, które określają starość. Są to czynniki fizjologiczne, psychologiczne i społeczne. W świadomości społecznej okres starości ukazuje się jako ten, w którym następuje stopniowe obniżenie sił fizycznych i psychicznych. Pojawiające się choroby, w raz z nimi zniedołężnienie fizyczne a także i psychiczne. Starość podobnie jak inne okresy życia nie przychodzi nagle, ale jest rezultatem procesu fizjologicznego który występuje u wszystkich organizmów żywych.
W pracy tej zajmiemy się tematem dotyczącym pacjenta, który przebywa
na oddziale szpitalnym i jest chory na obustronne zapalenie płuc, chory gorączkuje, jest osoba leżącą i ma trudności przy zmianie pozycji ciała. Na początku jednak zapoznamy się krótko z samą chorobą bowiem jest to istotne przy rozważaniu tego przedstawionego wyżej problemu.
„Zapalenie płuc jest stosunkowo częstą chorobą wywołaną przez wirusy, bakterie lub grzyby, jak również przez działanie chemicznych substancji szkodliwych dla zdrowia. Płuca stają się obrzęknięte i nacieczone komórkami zapalnymi. Zapalenie ograniczone do jednego płata klasyfikowane jest jako płatowe zapalenie płuc; natomiast zmiany zapalne, które rozprzestrzeniają się przez oskrzela na płuca, zwane odoskrzelowym zapaleniem płuc. Jeżeli oba płuca są zmienione zapalnie, choroba nazywa się obustronnym zapaleniem płuc. W zależności od ogólnej kondycji zdrowotnej, zapalenie płuc trwa zwykle około 2 tygodni, ale całkowity powrót
do zdrowia – jeszcze miesiąc..
Wirusowe zapalenie płuc ma przebieg łagodny dlatego można leczyć się
w domu. Natomiast bakteryjne zapalenie płuc jest cięższe, wcześniej gdy nie było antybiotyków często ta choroba kończyła się śmiercią. czasem przeziębienie i grypa mogą zakończyć się zapaleniem płuc. Zdarza się, że pacjenci, którzy przebywają
w szpitalu z powodu innej choroby zapadają na zapalenie płuc, które jest bakteryjnym zakażeniem wewnątrz szpitalnym, opornym na leczenie antybiotykami. Zapalenie płuc. które rozpoczyna się poza szpitalem, najczęściej jest mniej groźne
i antybiotyki są bardzo skuteczne. Objawy zapalenia płuc są lekkie leczone w domu oraz ciężkie, kiedy to choroba może doprowadzić do śmierci i musi być leczona
w szpitalu. Celem leczenia jest zapewnienie właściwej wentylacji płuc i szybkie zdrowienie z uniknięciem powikłań. Zawsze trzeba leżeć w łóżku.

Zapewnienie komfortu pacjentowi jest bardzo ważne. Dbanie o komfort pacjenta uwarunkowane jest struktura ludzkiej psychiki, która domaga się działań, które dadzą pacjentowi poczucie bezpieczeństwa, definiowanego przez Kolcaba jako „zaspokajanie (aktywne, bierne albo współdziałające) podstawowych ludzkich potrzeb dla osiągnięcia stanów ulgi, spokoju lub transcendencji powstających
w systemie opieki pielęgniarskiej”. Efekty wszelkich działań pielęgnacyjnych
i leczniczych wobec pacjenta, który przebywa w szpitalu są uzależnione w dużym stopniu od otoczenia ludzkiego i materialnego. Jest rzeczą oczywistą, że człowiek
w całym swoim życiu jest zależny i potrzebuje pomocy drugich osób dlatego bardzo ważne jest otoczenie, w którym przebywa pacjent. Są to osoby, które także przebywają w szpitalu ze względu na swoją prace lub z powodu choroby.
Do tego środowiska ludzkiego oczywiście należy zaliczyć rodzinę oraz przyjaciół, z nimi wszystkimi pacjent wchodzi w relacje, które umożliwiają mu funkcjonowanie w szpitalu. Natomiast środowisko materialne szpitala można podzielić otoczenie bliższe i dalsze. Najbliższym otoczeniem dla osoby hospitalizowanej i jednocześnie jej miejscem pobytu jest sala chorych, gdzie znajduje się jego łóżko, szafka, jej mikroklimat wpływa na psychikę i samopoczucie chorego. Otoczenie dalsze to pomieszczenia pomocnicze, gospodarcze, sanitarne, oraz inne pomieszczenia znajdujące się w szpitalu. Aby zapewnić pacjentowi, wygodę, poczucie czystości oraz dobrego samopoczucia. Gdy zdrowie pacjenta na to pozwala to on sam to wykonuje dwa razy dziennie. Ale w sytuacji leżącej słanie łóżka wykonuje opiekun medyczny lub pielęgniarka. Często ze względu na zły stan pacjenta słanie łóżka odbywa się przez dwie osoby.
Celem słania łóżka jest nie tylko zapewnienie pacjentowi ogólnego komfortu leżenia w łóżku, ale także jest to kształtowanie nawyków higienicznych
i zapobieganie powikłaniom – przykurczom i odleżynom. Na takiego rodzaju powikłania jest narażony przede wszystkim pacjent, który zmuszony jest do leżenia
w łóżku. Podczas słania łóżka należy zwrócić się uwagę sposób wykonywania tej czynności bowiem od prawidłowego słania łóżka przez osobę opiekującą się pacjentem zależy jego zdrowie. Ważne jest, przy tej czynności nie oziębić, trzeba zwrócić uwagę na jego samopoczucie, aby go nie zmęczyć. Czynność tę trzeba wykonywać spokojnymi ruchami zwracając uwagę na dolegliwości pacjenta oraz
na sprzęt przymocowany do ciała pacjenta.
Przy każdorazowym słaniu łóżka należy przestrzegać następujących zasad:
• łóżko należy pościelić tak, aby bielizna była dobrze naciągnięta,
• ułożyć pościel z obu stron łóżka na jednakowej długości,
• osoba wykonująca tą czynność(opiekun medyczny lub pielęgniarka), powinna przyjąć pozycją ciała, która oszczędzającej kręgosłup. Postawa ciała powinna być wyprostowana, zgięte kończyny dolne w stawie kolanowym, długie kroki, punkt ciężkości obciążenia blisko ciała. Łóżko powinno być podniesione na wysokość umożliwiającą prace
z zachowaniem ww. postawy ciała, jeśli jest to możliwe,
• aby uniknąć obciążenia pacjenta trzeba wykonywać prace jak najmniejszą liczbą ruchów, w pracy we dwoje – ruchami wzajemnie skoordynowanymi, twarzą zwrócona w kierunku, w którym wykonuje się czynność,
• pościel należy ułożyć na krześle w sposób warstwowy zgodnie
z kolejnością jej używania.
Bardzo ważną czynnością jest przestrzeganie zasad higieny przez opiekuna lub pielęgniarkę. Do zasad higieny zaliczamy:
- higieniczne mycie rąk, przed i po wykonywaniu czynności,
- stosowanie odzieży ochronnej oraz unikanie kontaktu z pościeli
z ubraniem,
- unikanie dotykania rękami twarzy, włosów i ust podczas ścielenia łóżka,
- unikanie wzniecania kurzu,
- w takim przypadku kiedy chory kaszle z powodu zapalenia płuc, ważne jest, aby osoba wykonująca czynność słania łóżka zachowała szczególną ostrożność.
Teraz zajmiemy się kolejnością wykonywanych czynności podczas słania łóżka choremu pacjentowi, który ma trudności przy zmianie pozycji ciała. Ścielenie łóżka zawsze powinno się odbywać z uwzględnieniem stanu i stopnia ruchomości pacjenta.
Czynność tę należy przeprowadzić w następujący sposób: pierwszą czynnością, którą należy wykonać jest przygotowanie sprzętu – potrzebna jest myjka z gazy, zwinięty bandaż (do wymiecenia okruchów z dolnych warstw pościeli i z materaca).
- Należy poinformować pacjenta o zamierzonej czynności,
- osunąć szafkę nocną w celu lepszego dostępu do łóżka,
- przystawić krzesło w celu odłożenia na nie przykrycia,
- opuścić wezgłowie łóżka (oczywiście jeśli jest to możliwe),
- usunąć poduszkę,
- odwrócić pacjenta na bok (głowę podeprzeć małą poduszką lub wałkiem),
- obluzować prześcieradło i napiąć je równomiernie na nowo,
- odwrócić pacjenta w przeciwną stronę, podciągnąć prześcieradło i napiąć,
- odwrócić pacjenta na wznak, podłożyć mu pod głowę poduszkę i przykryć.
Aby uniknąć niepotrzebnego obracania chorego, najważniejsze czynności pielęgnacyjne, jeśli to możliwe to można wykonywać podczas ścielenia łóżka. Zdrowy człowiek przez wykonanie odpowiednich ruchów sam może zmienić pozycję ciała. Odpowiednie ułożenie zapobiega powstawaniu niedokrwienia oraz łagodzi dolegliwości bólowe. Natomiast osoba chora musi liczyć na pomoc personelu pielęgniarskiego.
Dzięki prawidłowemu ułożeniu można:
- zapobiegać przykurczom,
- przeciwdziałać odleżynom,
- poprawić ewaluację wydzieliny w drogach oddechowych,
- złagodzić dolegliwości bólowe,
- poprawić samopoczucie,
Ze względu na stan zdrowia pacjenta możemy także zastosować tu technikę ścielenia łóżka przez dwie osoby bowiem cały czas chodzi nam o dobro danego pacjenta.
• jedna osoba pracuje po prawej stronie łóżka, a druga po drugiej stronie
• higieniczne mycie rak,
• pierwsza osoba odstawia stolik, a druga odstawia krzesło,
• obluźniają koc i pomagają pacjentowi usiąść,
• osoba z prawej strony podtrzymuje pacjenta a osoba z lewej strony wyjmuje poduszkę i kładzie ją na krzesło,
• pomagają pacjentowi przy położeniu się na łóżku,
• obluźniają dolne warstwy pościeli,
• osoba z lewej strony unosi koc,
• osoba z prawej strony układ pacjenta na lewym boku i podtrzymuje go,
• zakładają myjki na rękawice,
• pierwsza osoba wymiata kolejno dolne warstwy pościeli, po wymieceniu z podkładów zwija je i podaje osobie drugiej. Po wymieceniu materaca rozwija i prostuje pościel: prześcieradło, podkłady,
• odwija koc i pomaga pacjentowi ułożyć się na prawym boku, przykrywa go kocem,
• druga osoba wymiata kolejno, a następnie prostuje, rozwija pościel, odwija koc i pomaga pacjentowi ułożyć się na plecach,
• zawijają na pacjenta kolejno koc, podkłady, prześcieradło,
• naciągają i podkładają pod materac kolejne warstwy pościeli,
• prostują i odkładają koc,
• pomagają pacjentowi usiąść,
• druga osoba podtrzymuje pacjenta,
• pierwsza osoba podkłada poduszkę,
• układają pacjenta,
• pierwsza osoba pyta pacjenta, czy jest mu wygodnie
• wyrównują koc,
• pierwsza osoba przystawia szafką
• druga osoba przystawia krzesło
• myją ręce,
W czasie wykonywanie tych wszystkich czynności należy utrzymywać kontakt z pacjentem oraz trzeba pracować sprawnie i szybko zachowując kolejność etapów czynności. W czasie wykonywania zabiegu nie można zbyt nisko nachylać się nad pacjentem, nad jego bielizną. Zawsze trzeba dbać o bezpieczeństwo i wygodę pacjenta.

 


 

Bibliografia:
1. S. Steuden, Psychologia starzenia się i starości, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2011.
2. Zespół naukowo-redakcyjny Time-Life Books, Wielki Poradnik Medyczny, Wydawnictwo Amber 1996.
3. W. Ciechanowicz, Pielęgniarstwo, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004.
4. Podstawy Pielęgniarstwa, Podręcznik dla studentów i Absolwentów Kierunków Pielęgniarstwo i Położnictwo, pod redakcją: B. Ślusarskiej, D. Zarzyckiej. K. Zahradniczek, wydanie II, Wydawnictwo CZELEJ, Lublin 2008.
5. O. Kirschnick, Pielęgniarstwo, Wydawnictwo Medyczne Urban-Partner, Wrocław 1997.

Człowiek został stworzony dla człowieka, aby człowiek pomagał człowiekowi.

 

Św. Ambroży

Zawsze będzie istniało cierpienie, które potrzebuje pocieszenia i pomocy. Zawsze będzie samotność. Zawsze będą sytuacje materialnej potrzeby, w których konieczna jest pomoc w duchu konkretnej miłości bliźniego.

 

Benedykt XVI

Strona www za darmo dla Ciebie!